Οι τραυματισμοί στα δάχτυλα συνήθως συμβαίνουν σε ατυχήματα στο σπίτι, στην εργασία ή κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Αυτοί οι τραυματισμοί μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Μια απότομη τομή
• Ένας συντριπτικός τραυματισμός
• Μια δύναμη θραύσης
• Ένας συνδυασμός αυτών των τύπων τραυματισμών

Οι ακρωτηριασμοί της άκρης του δακτύλου μπορεί να είναι:

• Μερική — ορισμένες δομές παραμένουν ενσωματωμένες
• Πλήρης — αφαιρείται ολόκληρη η άκρη του δακτύλου

Η θεραπεία ποικίλλει ανάλογα με τη σοβαρότητα και τη θέση του τραυματισμού, καθώς και την υγεία του ασθενούς.

Ένας τραυματισμός ή ακρωτηριασμός μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε οποιοδήποτε μέρος της άκρης του δακτύλου, όπως:

• Δέρμα και μαλακοί ιστοί
• Οστό της άκρης του δακτύλου (περιφερική φάλαγγα)
• Νύχι και υποκείμενο νύχι

Οι άκρες των μακρύτερων δακτύλων τείνουν να τραυματίζονται πιο συχνά επειδή είναι οι τελευταίες που ξεφεύγουν από τον κίνδυνο.

Οι άκρες των δακτύλων σας είναι πλούσιες σε νεύρα και εξαιρετικά ευαίσθητες. Χωρίς άμεση και σωστή θεραπεία, ένας τραυματισμός στις άκρες των δακτύλων μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στη λειτουργία του χεριού και μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε μόνιμη παραμόρφωση ή αναπηρία. Για να διασφαλίσετε το καλύτερο αποτέλεσμα, είναι σημαντικό να εξετάσει ο γιατρός σας το δάχτυλο ή τον αντίχειρά σας αμέσως μετά από έναν τραυματισμό.

Πρώτες βοήθειες

Εάν έχετε τραυματίσει το δάχτυλό σας, κάντε τα εξής καθώς ετοιμάζεστε να πάτε στα επείγοντα ή να δείτε τον γιατρό σας:

• Καθαρίστε τον τραυματισμό με καθαρό νερό ή αλατούχο διάλυμα, αν είναι δυνατόν, και καλύψτε τον με έναν ελαφρώς συμπιεστικό αποστειρωμένο επίδεσμο για να ελαχιστοποιήσετε την αιμορραγία και να προστατεύσετε το τραυματισμένο δάχτυλο.
• Σηκώστε το τραυματισμένο χέρι έτσι ώστε να βρίσκεται ψηλότερα από την καρδιά σας για να ελαχιστοποιήσετε το πρήξιμο.
• Ακινητοποιήστε το πάσχον χέρι και καρπό με έναν κοντό νάρθηκα.

Εάν η άκρη του δακτύλου σας έχει κοπεί εντελώς, κάντε τα εξής:

• Καθαρίστε απαλά το ακρωτηριασμένο μέρος με νερό ή, αν είναι δυνατόν, με αποστειρωμένο αλατούχο διάλυμα.
• Καλύψτε το με μια υγρή γάζα.
• Τοποθετήστε το σε μια σφραγισμένη, αδιάβροχη σακούλα, φροντίζοντας να μην υπάρχουν σκισίματα στη σακούλα που θα μπορούσαν να αφήσουν νερό να εισέλθει.
• Τοποθετήστε την σακούλα στον πάγο σε ένα σφραγισμένο δοχείο ή σε μια άλλη υδατοστεγή σακούλα.
• Μην αφήνετε το ακρωτηριασμένο μέρος να έρθει σε άμεση επαφή με τον πάγο. Θα μπορούσατε να το προκαλέσετε περαιτέρω ζημιά.
• Πηγαίνετε αμέσως στα επείγοντα, κατά προτίμηση σε νοσοκομείο που διαθέτει άμεσα διαθέσιμους ειδικούς χειρός. 

Φέρτε το ακρωτηριασμένο μέλος μαζί σας στα επείγοντα και φυλάξτε το προσεκτικά μέχρι ο γιατρός να είναι σε θέση να σας αξιολογήσει.

Εξέταση γιατρού

Ιατρικό Ιστορικό

Ο γιατρός σας θα συζητήσει μαζί σας το ιατρικό σας ιστορικό και τις συνθήκες του τραυματισμού σας. Θα θέλει να γνωρίζει:

• Αν έχετε κάποια ιατρική πάθηση, όπως διαβήτη
• Αν καπνίζετε
• Αν παίρνετε κάποια φάρμακα
• Αν έχετε υποστεί προηγούμενο τραυματισμό στο προσβεβλημένο χέρι

Για να σας βοηθήσει να σχεδιάσετε τη θεραπεία σας, ο γιατρός σας θα σας θέσει διάφορες ερωτήσεις. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Πώς και πότε συνέβη ο τραυματισμός σας;
• Είναι το τραυματισμένο δάχτυλο στο κυρίαρχο χέρι σας;
• Τι δουλειά κάνετε;
• Ποιες είναι οι ψυχαγωγικές σας δραστηριότητες;
• Καπνίζετε ή χρησιμοποιείτε προϊόντα καπνού ;
• Είχατε ποτέ προβλήματα στα χέρια σας που προκλήθηκαν από οστεοαρθρίτιδα ή ρευματοειδή αρθρίτιδα , διαβήτη ή οποιαδήποτε άλλη ιατρική πάθηση;
• Είναι το εμβόλιο τετάνου σας ενημερωμένο;

Φυσική εξέταση και άμεση φροντίδα

Ο γιατρός σας μπορεί να σας κάνει μια αναισθητική ένεση (δακτυλική αναισθησία) για να βοηθήσει στη μείωση του πόνου στο τραυματισμένο δάχτυλό σας. Θα ξεπλύνει την πληγή σας με αλατούχο διάλυμα για να την δει πιο καθαρά και να μειώσει τον κίνδυνο μόλυνσης.

Ο γιατρός σας θα εξετάσει προσεκτικά το δάχτυλό σας, αναζητώντας:

• Εκτεθειμένο οστό
• Αν λείπει ιστός
• Τραυματισμός στο νύχι και την κοίτη του νυχιού

Ο γιατρός σας θα καθαρίσει στη συνέχεια σχολαστικά την πληγή, αφαιρώντας τους νεκρούς ιστούς και τους ρύπους. Αυτή η διαδικασία, που ονομάζεται «απολέπιση», θα μειώσει τον κίνδυνο μόλυνσης.

Εάν ο γιατρός σας υποψιάζεται ότι έχετε κατάγματα, μπορεί να σας ζητήσει ακτινογραφίες. Ορισμένοι τραυματισμοί στις άκρες των δακτύλων μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία κάτω από το νύχι – μια πάθηση που ονομάζεται υπονύχιο αιμάτωμα. Εάν συμβαίνει αυτό με τον τραυματισμό σας, ο γιατρός σας μπορεί να τρυπήσει το νύχι σας για να ανακουφίσει την πίεση. Μπορεί επίσης να αφαιρέσει το νύχι σας εάν η κοίτη του νυχιού από κάτω χρειάζεται επιδιόρθωση.

Ο γιατρός σας μπορεί να σας συνταγογραφήσει αντιβιοτικό ή και να σας κάνει εμβόλιο τετάνου για την πρόληψη της λοίμωξης.

Θεραπεία

Ο στόχος της θεραπείας είναι να έχετε μια άκρη δακτύλου χωρίς πόνο, καλυμμένη από υγιές δέρμα και να λειτουργεί κανονικά. Ο γιατρός σας θα προσπαθήσει να διατηρήσει το μήκος και την εμφάνιση του δακτύλου σας.

Η θεραπεία για τραυματισμό στην άκρη του δακτύλου ή ακρωτηριασμό εξαρτάται από τη γωνία της τομής και την έκταση του τραυματισμού. Για να καθορίσει την καλύτερη θεραπεία για τον τραυματισμό σας, ο γιατρός σας θα λάβει υπόψη τη γενική υγεία και τον τρόπο ζωής σας, καθώς και τις προτιμήσεις σας.

Τραυματισμός χωρίς εκτεθειμένο οστό

Μικρός τραυματισμός ιστού. Εάν το τραύμα στην άκρη του δακτύλου σας είναι μικρό και όχι αρκετά βαθύ ώστε να αποκαλύψει το οστό, μπορεί να επουλωθεί από μόνο του.

• Ο γιατρός σας μπορεί να τοποθετήσει έναν προστατευτικό επίδεσμο πάνω από την πληγή με οδηγίες για τακτική αλλαγή του επιδέσμου.
• Μπορεί να σας συστήσουν να φοράτε νάρθηκα για να προστατεύσετε την περιοχή κατά την επούλωση.
• Ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει, μετά από 1 έως 2 ημέρες, να μουλιάζετε το δάχτυλό σας καθημερινά σε ένα διάλυμα ζεστού, σαπουνόνερου ή αλατούχου διαλύματος με υπεροξείδιο ή βηταδίνη.
• Μετά από 2 ημέρες, μπορείτε να ξεκινήσετε ασκήσεις εύρους κίνησης των δακτύλων για να αποφύγετε τη δυσκαμψία.
• Η πλήρης επούλωση συνήθως διαρκεί 2 έως 4 εβδομάδες, αν και η δυσκαμψία και η υπερευαισθησία (ακραία ευαισθησία) μπορεί να παραμείνουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ανάλογα με τη σοβαρότητα του τραυματισμού.

Τραυματισμός μεγαλύτερου ιστού. Εάν το τραύμα στην άκρη του δακτύλου σας είναι μεγάλο και ανοιχτό, μπορεί να μην υπάρχει αρκετό δέρμα που να απομένει για να επουλωθεί και να καλύψει την ανοιχτή περιοχή.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πληγή μπορεί να μείνει ανοιχτή για να επουλωθεί σταδιακά από μόνη της. 

Μερικές φορές, μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση για να διασφαλιστεί η επούλωση. Οι χειρουργικές επεμβάσεις που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία μεγαλύτερων τραυματισμών ιστών μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Δερματικό μόσχευμα. Σε αυτή τη διαδικασία, ένα κομμάτι δέρματος (δερματικό μόσχευμα) λαμβάνεται από το εξωτερικό του χεριού σας, του αντιβραχίου σας ή άλλης περιοχής του σώματός σας και χρησιμοποιείται για να καλύψει τον τραυματισμό. Τόσο το τραύμα όσο και η δότρια περιοχή κλείνονται με ράμματα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
• Επανορθωτική χειρουργική επέμβαση με κρημνό. Επειδή ένα δερματικό μόσχευμα δεν έχει δική του παροχή αίματος, μπορεί να μην επαρκεί για ορισμένους μεγαλύτερους τραυματισμούς ιστών. Σε αυτή την περίπτωση, ο γιατρός σας μπορεί να πάρει ένα κρημνό δέρματος πλήρους πάχους (το δέρμα, συν το λίπος και τα αιμοφόρα αγγεία από κάτω) από ένα υγιές μέρος του τραυματισμένου χεριού σας και να το χρησιμοποιήσει για να καλύψει την πληγή σας. Αυτή η διαδικασία συζητείται λεπτομερέστερα στην παρακάτω ενότητα.

Εκτεθειμένη βλάβη οστού

Για τραυματισμούς που εκθέτουν το οστό, μπορεί να μην υπάρχει αρκετός ιστός γύρω από το τραύμα για να κλείσει το τραύμα με ράμματα. Μερικές φορές, το οστό χρειάζεται να βραχυνθεί, ώστε να μπορεί να συρραφτεί το τραύμα σας. Η ελαφρά βράχυνση του οστού συνήθως δεν επηρεάζει την ικανότητά σας να χρησιμοποιείτε το χέρι σας.

Επανορθωτική χειρουργική επέμβαση με κρημνό. Μπορεί να χρειαστεί να καλύψετε το τραύμα με νέο δέρμα, καθώς και το λίπος και τα αιμοφόρα αγγεία κάτω από το δέρμα. Αυτό ονομάζεται επανορθωτική χειρουργική επέμβαση με κρημνό.

Το δερματικό και μαλακό ιστό συχνά λαμβάνεται από ένα υγιές μέρος του ίδιου χεριού. Συνήθεις δότριες περιοχές είναι το ίδιο το τραυματισμένο δάχτυλο, ένα μη τραυματισμένο δάχτυλο και η παλάμη του χεριού. Ένα δερματικό μόσχευμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καλύψει την δότρια περιοχή και να βοηθήσει στην επούλωση της.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το πτερύγιο δεν αφαιρείται πλήρως από τη δότρια περιοχή. Το πτερύγιο ράβεται πάνω από το τραύμα, αλλά παραμένει συνδεδεμένο με τη δότρια περιοχή (βλ. εικόνα παρακάτω). Αυτό γίνεται για να διασφαλιστεί η υγιής παροχή αίματος στο πτερύγιο καθώς αυτό επουλώνεται πάνω από το τραύμα. Συνήθως χρειάζονται μερικές εβδομάδες για να επουλωθεί το πτερύγιο πάνω από το τραύμα και να αποκατασταθεί η παροχή αίματος από τη νέα του θέση. Όταν συμβεί αυτό, το πτερύγιο θα αποκολληθεί από τη δότρια περιοχή.

Ο γιατρός σας μπορεί να εφαρμόσει έναν ογκώδη επίδεσμο για να προστατεύσει την περιοχή κατά την επούλωση. Μπορεί επίσης να εφαρμόσει έναν νάρθηκα για να βοηθήσει στη στήριξη του χεριού σας. Τα περισσότερα από τα μη τραυματισμένα δάχτυλά σας θα μείνουν ελεύθερα.

Επανατοποθέτηση. Εάν ο τραυματισμός σας έχει κόψει ένα μεγάλο μέρος της άκρης του δακτύλου σας, ο χειρουργός σας μπορεί να εξετάσει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της επανατοποθέτησης του ακρωτηριασμένου μέρους. Αυτό ονομάζεται επανατοποθέτηση.

Η ανασύνθεση είναι μια περίπλοκη χειρουργική επέμβαση κατά την οποία επισκευάζονται τα αιμοφόρα αγγεία για να επιτραπεί τόσο η εισροή όσο και η εκροή αίματος στο ακρωτηριασμένο μέρος. Μια ανασύνθεση μπορεί να απαιτήσει σημαντικό χρόνο ανάρρωσης για τον ασθενή. Ανάλογα με τον τύπο του ακρωτηριασμού και την υγεία του ασθενούς, η ανασύνθεση μπορεί να μην είναι πάντα εφικτή ή κατάλληλη.

Ακρωτηριασμοί δακτύλων σε μικρά παιδιά

Οι γιατροί αντιμετωπίζουν τους ακρωτηριασμούς των άκρων των δακτύλων κάπως διαφορετικά σε παιδιά ηλικίας κάτω των 6 ετών. Αφού καθαρίσει και προετοιμάσει σχολαστικά ένα ακρωτηριασμένο άκρο δακτύλου, ο χειρουργός μπορεί να το επανατοποθετήσει στο δάχτυλο. Το άκρο του δακτύλου μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται σχετικά κανονικά, ακόμη και αν το οστό ήταν εκτεθειμένο. Αυτό είναι ιδιαίτερα πιθανό σε παιδιά ηλικίας κάτω των 2 ετών.

Ο γιατρός του παιδιού σας θα λάβει υπόψη πολλά πράγματα όταν αποφασίζει εάν θα επανατοποθετήσει το ακρωτηριασμένο άκρο του δακτύλου του παιδιού σας, όπως:

• Η ηλικία και η γενική υγεία του παιδιού σας
• Η κατάσταση του ακρωτηριασμένου μέρους
• Πώς προκλήθηκε ο τραυματισμός.

Επιπλοκές

Σε πολλές περιπτώσεις, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να αποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό την αίσθηση και τη λειτουργία ενός τραυματισμού στην άκρη του δακτύλου. Ωστόσο, υπάρχουν πιθανές επιπλοκές που σχετίζονται τόσο με τον ίδιο τον τραυματισμό όσο και με τη χειρουργική επέμβαση για τραυματισμούς στην άκρη του δακτύλου. Ο γιατρός σας θα συζητήσει μαζί σας όλους τους κινδύνους και θα λάβει συγκεκριμένα μέτρα για να βοηθήσει στην αποφυγή πιθανών επιπλοκών.

Πιθανοί κίνδυνοι και επιπλοκές περιλαμβάνουν:

• Μόλυνση
• Κακή επούλωση τραυμάτων
• Επίμονο μούδιασμα ή υπερευαισθησία
• Ακαμψία
• Μη φυσιολογική ανάπτυξη των νυχιών
• Απώλεια βιωσιμότητας (χρηστικότητας) στο ακρωτηριασμένο μέρος
• Νεύρωμα ή πόνος κατά την επούλωση του νεύρου μετά τον τραυματισμό
• Κακή αντίδραση στην αναισθησία

Αποτελέσματα

Η πλήρης ανάρρωση από τραυματισμό στην άκρη του δακτύλου μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Μετά την επούλωση του τραυματισμού σας, ο ήπιος έως έντονος πόνος και η ευαισθησία στο κρύο μπορεί να συνεχιστούν για έως και ένα χρόνο ή μπορεί ακόμη και να είναι μόνιμες.

Ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει συγκεκριμένες ασκήσεις για να βελτιώσει το εύρος κίνησης και να ενδυναμώσει το χέρι και τα δάχτυλά σας. Μπορεί επίσης να προτείνει πρόσθετες θεραπείες για να βοηθήσει στην προώθηση της επούλωσης και της λειτουργίας. Αυτές οι θεραπείες μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Θερμότητα και μασάζ
• Απευαισθητοποίηση των άκρων των δακτύλων
• Ηλεκτρική διέγερση των νεύρων στο χέρι
• Νάρθηκας
• Ειδικοί επιδέσμοι συμπίεσης για τον έλεγχο του οιδήματος
• Δραστηριότητες για τη βελτίωση των λεπτών κινητικών δεξιοτήτων, όπως το τσίμπημα και το πιάσιμο

Οι περισσότεροι ασθενείς με τραυματισμούς στις άκρες των δακτύλων καταλήγουν με καλά αποτελέσματα. Ακόμη και οι ασθενείς με μερική απώλεια δακτύλων τείνουν να λειτουργούν αρκετά καλά μετά από μια περίοδο επούλωσης και προσαρμογής.